• 1399-04-26 13:37
  • کد محتوا:1130
اصفهان، شهر خورشیدی

نظر به اهمیت انرژی‌های تجدیدپذیر و جایگزینی آن با انرژی‌های فسیلی در دنیای امروز، که در راستای آن برنامه ششم توسعه از طریق هیات وزیران مصوب شده، همچنین شرایط اقلیمی اصفهان و وجود تولید کنندگان توانمند، مطالعه‌ی تبدیل اصفهان به یک شهر خورشیدی و استفاده از گستره انرژی آن در مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان انجام گرفت. سپس به کمیسیون عمران ارجاع شد تا با ارسال آن به شهرداری برای تدوین لایحه، مصوبه شورای اسلامی شهر دریافت گردد. در نتیجه شهرداري موظف گردید ظرف مدت يك ماه، سه بسته سیاست‌های تشويقي، اجباري و فرهنگي متناسب با برنامه‌ها و اولويت‌هاي مندرج در برنامه اصفهان 1400 با هدف نهايي استفاده از انرژی خورشیدی و توسعه سالانه ظرفيت توليد معادل يك مگاوات در بخش برق خورشيدي و طرح پياده سازي 100000 خانه خورشيدي در بخش گرمايش خورشيدي را تهيه و به شورا ارائه نمايد؛ كه در آن مراحل اجراي طرح به صورت ساليانه و با اولويت درآمدزايي برای  شهروندان و شهرداري، پدافند غير عامل و تبديل اصفهان به شهر دوستدار محيط زيست رعايت شده باشد.

مقدمه

در موقعیت کنونی اهمیت انرژی‌های تجدید‌پذیر و جایگزینی آنها با سوخت فسیلی به خوبی احساس می‌شود در این راستا و مطابق با برنامه ششم توسعه، فرصت برای نصب 5000 مگاوات انرژی تجديد‌پذیر و تعيين نرخ و ميزان خرید برق تولیدی از طریق نيروگاه خورشیدی برای مدت 20 سال و با در نظر گرفتن نرخ تعدیل و تغییرات تورم ارزی و ریالی، از طريق مصوبه هيئت وزيران اعلام شده است.كه همگي اين قوانين و سياست‌ها حكايت از عزمي جدي و عمومي براي ترويج انرژي خورشيدي در كشور را دارد. از سوي ديگر شرايط اقليمي شهر اصفهان، وجود شركت‌هاي توانمند در اين زمينه، وجود جذابيت براي سرمايگذاران داخلي و خارجي و همچنين وجود جوايز و هداياي ملي و بين المللي براي نهادينه كردن انرژي‌هاي تجديدپذير، زمينه و بستر مطالعه جهت پياده‌سازي انرژي خورشيدي را در شهر اصفهان بيشتر نموده است. به گونه‌اي كه بتوان پس از سياست‌گذاري و اجراي اين طرح در جهت ايجاد درآمد پايدار براي شهرداري، رونق اقتصادي براي شهروندان و حركت به سمت انرژي‌هاي پاك قدم برداشت.

 

پيشينه طرح

با بررسي‌هاي انجام شده در خصوص اقدامات انجام شده توسط شهرداري براي نهادينه كردن استفاده از انرژي خورشيدي مي‌توان به تشكيل كميته مشترك انرژي‌هاي تجديد‌پذير‌ شهر اصفهان با تاكيد بر استفاده بهينه انرژي و توسعه انر‍ژي‌هاي تجديد اشاره نمود. ايده و ضرورت تشكيل اين كميته بر پايه بيانيه پاياني اعضاي شركت‌كننده در همايش انرژي‌هاي تجديد پذير شهر اصفهان شكل گرفته بود و اعضاي كميته متشكل از متوليان مديريت شهري و نهادهاي درگير در امر توليد و توزيع انرژي، نهادهاي پ‍ژوهشي و صنعتي و متوليان تامين اطلاعات بوده است. فعاليت رسمي اين كميته  در تاريخ 06/06/1392  و با ايجاد درگاه الكترونيكي اعلام شده است كه يكي از اهداف مهم كميته آشناسازي عمومي مردم با كمك هاي دولتي و مشوق‌ها و قوانين مرتبط بوده است و كميته مشترك انرژي هاي تجديد پذير در شهرداري اصفهان توسط گروه انرژي ستاد توسعه پايدار كه در زمينه هاي مرتبط با محيط زيست شامل آب و آلودگي وانرژي فعاليت مي كند؛ اداره مي‌شده است.

 

اسناد بالا‌دستي

سطح ملي

1. بر اساس ماده 61 فصل دهم انرژ‍ی‌ها‍ی تجد‍ید پذ‍یر و هسته‌ا‍ی، س‍یاست‌ها‍ی كل‍ی اصلاح الگو‍ی مصرف ابلاغ‍ی مقام معظم رهبر‍ی، وزارت ن‍یرو موظف است به منظورحما‍یت از گسترش استفاده از منابع تجد‍ید پذ‍یر انرژ‍ی، شامل انرژ‍ی‌ها‍ی باد‍ی، خورش‍ید‍ی، زم‍ین گرما‍ی‍ی، آب‍ی كوچك ( تا ده مگاوات)، در‍یا‍ی‍ی و ز‍یست توده و با هدف تسه‍یل و تجم‍یع ا‍ین امور، از طر‍یق سازمان ذ‍ی ربط نسبت به عقد قرارداد بلند مدت خر‍ید تضم‍ین‍ی از تول‍ید كنندگان غ‍یر دولت‍ی برق از منابع تجد‍ید‌پذ‍یر اقدام نما‍ید.

تبصره 1: ق‍یمت و شرا‍یط خر‍ید برق تول‍ید‍ی از منابع تجد‍یدپذ‍یر به پ‍یشنهاد وزارت ن‍یرو و تصو‍یب ه‍یات وز‍یران تع‍ی‍ین م‍ی شود.

تبصره 2: شركت‌ها‍ی تابعه وزارت ن‍یرو اعم از شركت‌ها‍ی برق منطقه‌ا‍ی و ن‍یز شركت‌ها‍ی توز‍یع موظفند با هماهنگ‍ی شركت مد‍یر‍یت شبكه برق ا‍یران نسبت به تحو‍یل و خر‍ید برق از سازمان مربوطه اقدام نما‍یند.

تبصره 3: منابع مال‍ی مورد ن‍یاز برا‍ی خر‍ید تضم‍ین‍ی برق تول‍ید‍ی از منابع تجد‍یدپذ‍یر از محل ارزش سوخت صرفه جو‍ی‍ی شده بر اساس سوخت‌ها‍ی واردات‍ی ما‍یع و ق‍یمت صادرات‍ی گاز و منافع حاصل از عدم تول‍ید آلا‍ینده‌ها و حفاظت از مح‍یط ز‍یست به ازاء برق تول‍ید‍ی ا‍ین قب‍یل ن‍یروگاه‌ها تام‍ین و به وزارت ن‍یرو پرداخت م‍ی شود.

2. هیئت دولت در شهریور 1395 مقرر کرد وزارتخانه‌ها، موسسات دولتی، نهادهای عمومی غیر دولتی و شرکت‌های دولتی موظفند تا مدت 2 سال حداقل 20 درصد از برق مصرفی ساختمان‌های خود را از انرژی‌های تجدیدپذیر تامین کنند.

3. با افزایش مبلغ عوارض برق در بند «هـ» تبصره 6 قانون بودجه سال 1396 کل کشور از 30 ریال به 50 ریال و اختصاص مبلغ 11000 میلیارد ریال به این موضوع، منبع مالی جدیدی برای خرید برق از نیروگاه های تجدید پذیر فراهم شد.

4. با تصویب وزیر محترم نیرو، نرخ خرید تضمینی برق از نیروگاه های تجدید پذیر و پاک، در سال 1396 نسبت به سال 1395 بدون تغییرابلاغ شد.

5. نرخ خرید تضمینی برق نیروگاه های خورشیدی با ظرفیت 100 کیلو وات و كمتر ( مختص مشترك‍ین برق و محدود به ظرف‍یت انشعاب) 7000 ر‍یال و تعرفه فناور‍ی خورش‍ید‍ی با ظرف‍یت 20 ك‍یلو وات و كمتر (مختص مشترك‍ین برق و محدود به ظرف‍یت انشعاب) 8000 ر‍یال تع‍ی‍ین گرد‍ید.

6. به منظور حمایت از بومی سازی و ساخت داخل نیروگاه های تجدیدپذیر و پاک، نرخ خرید از واحدهایی که با تجهیزات برخوردار از دانش فنی، طراحی و ساخت داخل احداث می شوند. حداکثر تا ۱۵ درصد متناسباً افزایش می یابد. سازمان انرژی های نوایران (سانا) موظف است جداول وزنی مربوطه رابه تفکیک اجزا و فناوری تعیین و اعلام نماید.

7. تصویب سازمان انرژی های تجدید پذیر و بهره وری انرژی برق که وظایف و مسئولیت های حاکمیتی «سازمان انرژی های نو ایران» و « سازمان بهره وری انرژی ایران» به آن انتقال یافت.

سطح شهرداري

ماده 71 قانون شوراها در خصوص وظا‍یف شورا‍ی اسلام‍ی شهر:

1-بررس‍ی و شناخت كمبودها، ن‍یازها و نارسائ‍ی‌ها‍ی اجتماع‍ی، فرهنگ‍ی، آموزش‍ی، بهداشت‍ی، اقتصاد‍ی و رفاه‍ی حوزه انتخاب‍یه و ته‍یه طرح ها و پ‍یشنهادها‍ی اصلاح‍ی و راه حل‌ها‍ی كاربرد‍ی در ا‍ین زم‍ینه ها جهت برنامه ریزی  و ارائه آن به مقامات مسئول ذ‍یربط.

2-برنامه‌ریزی در خصوص مشاركت مردم در انجام خدمات اجتماع‍ی، اقتصاد‍ی، عمران‍ی، فرهنگ‍ی، آموزش‍ی و سا‍یر امور رفاه‍ی با موافقت دستگاه‌ها‍ی ذ‍ی‌‌ربط

 

بررسی شرایط اقلیمی و مصرف انرژی در شهر اصفهان

  • شدت تششع

بررسي تابش ايران براي يك كيلو وات

رديف

شهر

تابش كل

بازده %

توليد ساليانه يك كيلو وات

مطلق تابش در يك سال

بر اساس شرايط اقليمي

كيلو وات ساعت بر كيلو وات

1

زاهدان

2457

77.7

1909.089

2

بروجن

2355

79.7

1876.935

3

شيراز

2393

78.1

1868.933

4

كرمان

2329

78.5

1828.265

5

اصفهان

2260

78.3

1769.58

6

يزد

2242

78.1

1751

7

سمنان

2187

79.7

1742

8

اراك

2186

79.1

1729.126

9

همدان

2156

80.02

1725.2312

10

ابهر

2139

80.02

1711.6278

11

زنجان

2109

80.8

1704.072

12

خرم آباد

2195

77.04

1698.93

13

قزوين

2138

79.1

1691.158

14

تهران

2110

79.3

1673.23

15

تبريز

2055

80.4

1652.22

16

قم

2082

78.3

1630.206

17

بجنورد

2025

19.2

1603.8

18

اهواز

2088

74.7

1559.736

 

  • ساعات آفتابی

 مهمترین پارامتری که در شرایط جغرافیایی مختلف بر روی ظرفیت پنل ها تاثیر می گذارد متوسط تابش روزانه آفتاب در یک منطقه بر حسب ساعت است خوشبختانه از این لحاظ ایران کشوری است که بیشتر روزهای سال را آفتابی می‌گذراند و متوسط سالانه روزهای آفتابی در ایران به خصوص مناطق مرکزی بسیار بالاست جدول زیر بیانگر متوسط مدت تابش آفتاب بر حسب ساعت در ماه‌های مختلف سال در مركز ایران می باشد.

 

رديف

ماه

متوسط میزان تابش آفتاب در هر روز

1

فروردين

12 ساعت و43 دقیقه

2

اردیبهشت

14 ساعت

3

خرداد

14 ساعت و 10 دقیقه

4

تير

14 ساعت و 10 دقیقه

5

مرداد

13 ساعت و 6 دقیقه

6

شهريور

12 ساعت و 12 دقیقه

7

مهر

11 ساعت و 50 دقیقه

8

آبان

10 ساعت و 54 دقیقه

9

آذر

10 ساعت و6 دقیقه

10

دي

10 ساعت و 5 دقیقه

11

بهمن

10 ساعت

12

اسفند

11 ساعت و 30 دقیقه

 

با توجه به جدول فوق می‌توان نتیجه گرفت که متوسط تابش آفتاب در ایران تقریبا 12 ساعت در روز است که البته این مقدار در تابستان بیشتر و در زمستان کمتر خواهد بود .

شایان ذکر است که برای نصب هر کیلو وات صفحات خورشیدی به 10 متر مربع فضایی بدون سایه، رو به جنوب و آفتاب رو نیاز است. میزان باری که هر متر مربع از این تجهیزات بر پشت بام اعمال می‌کند چیزی حدود 50 کیلوگرم است و این صفحات با شیبی حدود 30 تا 45 درجه رو به جنوب کار گذاشته می‌شوند. هر متر مربع از سطحی که خورشید در یک روز بدون ابر و آلودگی بر آن می‌تابد حدود ۱۰۰۰ وات (یک کیلو وات) توان تابشی دریافت می‌کند. (در جاهایی این مقدار کمی کمتر یا بیشتر است) هر متر مربع از این پنل ها حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ وات دریافت انرژی می‌توانند داشته باشند، که با توجه به تعداد ساعات تابش آفتاب بر این پنل‌ها می‌توان به ازای هر ساعت تابش بر این 10 متر مربع 1 کیلو وات برق تولید کرد به فرض با تابش 10 ساعت در روز چیزی حدود 10 کیلو وات ساعت برق در آن روز و حدود 300 کیلو وات ساعت در یک ماه تولید می‌شود که این میزان بستگی به ساعات مفید تابش خورشید در روز و هوایی بدون ابر و آلودگی در محیط دارد.

  • ميزان توليد گاز co2 در اصفهان

گاز دي اكسيد كربن يكي از مهمترين گازهايي است كه منجر به تغيير آب و هوا و گرمايش كره زمين مي شود. بر اساس آمار ترازنامه انرژي سال 1390، ميزان انتشار دي اكسيد كربن در اقتصاد ايران بالغ بر 547.014.571 تن بوده كه در اين سال سرانه هر ايراني از انتشار اين گاز گلخانه‌اي بالغ بر 7.39 تن است. انتشار و افزايش توليد گاز co2، آثار مخرب زیست محیطی و اقتصادی و اجتماعی را در پی خواهد داشت و مانع از دستیابی ایران به توسعه پایدار خواهد شد. ادامه روند صعودی انتشار CO2، تعهدات ایران در جامعه بین المللی را خدشه دار خواهد کرد. در اجلاس اخیر تغییرات آب و هوایی پاریس، ایران تعهد نموده تا سال 2030 ، سالیانه 4 درصد از انتشار گازهای گلخانه‌ای خود بکاهد و در صورت رفع تحریم‌ها این میزان کاهش به 12 درصد خواهد رسید (8 درصد داوطلبانه) بررسی گزارش‌های بین المللی حاکی از آن است که ایران در سال 2015 در مصرف انرژی رتبه پنجم و در انتشار CO2 جایگاه هفتم جهان را به خود اختصاص داده است.

بر اساس ترازنامه انرژي سال 1390، سهم خانوارها از تقاضا براي گاز طبيعي و همچنين ميزان انتشار co2، به عنوان يكي از زير بخش‌هاي خانگي، تجاري و عمومي به صورت مستقيم بررسي شده و اين رقم تقريباً معادل 66 ميليون تن است.

 

 

 

                     اختصاص بخش خانگي، تجاري، عمومي ترازنامه انرژي به زير بخش ها (ميليون تن)

بخش/ واحد

تقاضا از بخش گاز

سهم هر كدام از بخش ها از كل تقاضا براي گاز (درصد)

ميزان انتشار co2

خانوارها

76.88

48

66

ساختمان

0.27

0.17

0.2

آب

0.59

0.37

0.51

خدمات به جز حمل و نقل

81.20

51

69.8

جمع

158.96

100

136.65

ميزان خريد برق توسط شهروندان در سال 1395

فروش انرژي مشتركين محدوده فرمانداري شهر اصفهان( تحت پوشش شركت توزيع شهرستان اصفهان) در سال 95 معادل 5306 ميليون كيلووات ساعت بوده است.

ظرفيت كل توليد انرژي خورشيدي در پهنه 55000 هكتاري(550 كيلومتر مربع) شهر اصفهان

 این سئوال را می بایست با توجه به قیود متفاوت حاکم، در چند مرحله پاسخ داد. اگر بخواهیم با توجه به قید مساحت پاسخ دهیم با فرض مفروش نمودن تمامی 55000 هکتار پهنه اصفهان، امکان تجهیز و پیاده سازي بالغ بر 27 هزارمگاوات نیروگاه خورشیدي وجود دارد.

 با توجه به شرایط بهترین گزینه، استفاده از پتانسیل انعقاد قرارداد خرید تضمینی برق تا سقف 100 کیلوات و محدود به ظرفیت انشعاب است. حال با فرض حدود یک میلیون و دویست هزار مشترك تحت پوشش شرکت و حداقل ظرفیت انشعاب 5 کیلووات، این ظرفیت محدود به 6 هزارمگاوات خواهد شد.

 حداکثر بار/انرژي ساعتی همزمان مصرفی اصفهان در مردادماه گذشته و در ساعات میانی روز، معادل 1059 مگاوات بوده است. که می تواند به عنوان قیدي دیگر لحاظ گردد.

حداقل بار/انرژي ساعتی همزمان مصرفی در محدوده اصفهان در ساعات میانی روز فروردین ماه سال جاري 400 مگاوات بوده است. وفق استانداردهاي جهانی، در ارتباط با منابع تولید کنتر ل ناپذیر مانند سامانه‌هاي برق خورشیدي، ظرفیت تولید می‌بایست محدود به حداکثر 30 % مینیمم بار مصرفی منطقه باشد تا حفاظت ضد جزیره اي شدن)  Islanding Anti ( پوشش داده شود. لذا بر مبناي قید اخیر حداکثر ظرفیت قابل تولید سامانه‌هاي برق خورشیدي معادل 120 مگاوات خواهد بود.

از سویی دیگر تا مهرماه 96 بالغ بر 30 مجوز احداث نیروگاه خورشیدي با ظرفیتی بالغ بر 60 مگاوات در محدوده توزیع شهرستان اصفهان و البته حداقل 4 مجوز 10 مگاواتی توسط برق منطقه‌اي اصفهان در محدوده پست‌هاي تغذیه کننده شهر اصفهان صادر شده است. با توجه به ضرورت حداکثر استفاده و بهره وري سرمایه‌گذاري‌هاي بزرگ در مقیاس نیروگاهی، لازم است تمهیداتی اندیشیده شود تا علی رغم کنترل پذیري ظرفیت‌هاي نیروگاهی و امکان قطع آنها در صورت لزوم، امکان تولید مستمر آنها فراهم باشد. لذا با توجه به قید اخیر و با فرض به سرانجام رسیدن تمامی مجوزهاي صادرشده (احداث نیروگاه و تولید انرژِي) و عدم صدور مجوز نیروگاه بعد از این، ظرفیت قابل تخصیص به سامانه هاي کوچک ویژه مشترکین محدود به 20 مگاوات خواهد بود. در محدوده اصفهان سهم تعرفه عمومی از مصرف انرژي حدود% 11  می باشد. یعنی عدد ي در حدود 580 میلیون کیلووات ساعت، انرژي مصرفی در سال 95.  با فرض مصرف 70 درصد این میزان انرژي در حوزه ادارات و سازمان ها و با توجه به تعهد ایشان مبنی بر تامین 20 % از انرژي مصرفی از منابع تجدیدپذیر، ضروري است براي تولید بیش از 80 میلیون کیلووات ساعت انرژي تجدیدپذیر در حوزه ادارات و سازمان ها تا پایان سال 97 ظرفیت سازي شود.حال با فرض تحقق و تامین 25 % از تعهد ابلاغی فوق از برق خورشیدي، می بایست معادل 12 مگاوات سامانه برق خورشیدي، در ادارات و سازمان هاي شهر اصفهان ظرفیت تولید ایجاد شود. بنابراین در حال حاضر با توجه قید اخیر و لحاظ نمودن تمامی قیود دیگر ذکرشده، تنها امکان واگذاري ظرفیتی معادل 8 مگاوات به مشترکین در شهر اصفهان فراهم است. لیکن باید توجه داشت که دو قید آخر با فرض تحقق کامل لحاظ شدهاند و البته احتمال عدم تحقق تمام یا بخشی از آنها هم وجود دارد.

از سویی در شهر اصفهان سالانه شاهد متوسط نرخ رشد بار و انرژي مصرفی معادل 5% هستیم. لذا با توجه به قیود ذکر شده، می‌توانیم ظرفیت مازاد احداث سامانه‌ها را در هر سال تقریبا معادل 6 مگاوات در نظر بگیریم. این مهم به راحتی می تواند با ایده الزام تمامی ساخت و سازها به تامین حداقل 10 % از دیماند برق مورد تقاضا از منابع تجدیدپذیر(سامانه هاي برق خورشیدي)تلفیق و اجرایی گردد.

ميزان بالقوه فروش برق توسط شهروندان اصفهان

درحال حاضر مجموع انرژي تولیدي تعداد 12 سامانه برق خورشیدي داراي قرارداد خرید تضمینی برق با مجموع ظرفیت 205 کیلووات که به صورت پراکنده از اوایل سال 95 تاکنون به بهره برداري رسیده و منجر به صدور و پرداخت مبالغ متناظر با خرید تضمینی برق شده است، معادل 296834 کیلووات ساعت می باشد.

مجموع درآمد حاصل از این میزان فروش انرژي براي سرمایه گذاران آن ها معادل 2317 میلیون ریال بوده است. بر این اساس، متوسط نرخ خرید تضمینی انرژِي، طی این مدت برابر با 7806 ریال می باشد.

ميزان بودجه تخصيص يافته براي خريد تضميني برق شهروندان اصفهان

در سال 96 وفق توافق نامه شرکت توزیع با سازمان انرژي هاي تجدیدپذیر و بهر ه وري انرژِي (ساتبا) ظرفیت قابل واگذاري منجر به قرارداد خرید تضمینی 5 مگاوات پیش بینی شده است و بودجه اي بالغ بر 70 میلیارد ريال براي آن تخصیص یافته است. در حال حاضر تنها قرارداد خرید تضمینی حدود 800 کیلووات از 5000 کیلووات ظرفیت تخصیص یافته طی توافق نامه سال 96 ، منعقد شده است.لذا تا پایان سال 96 حداقل اماکن انعقاد قرارداد خرید تضمینی با تجميع ظرفیتی معادل 4200 کیلووات وجود دارد که با فرض ظرفیت حداقل 5 کیلووات براي هر سامانه و هر انشعاب، تقریبا 840 مشترك را پوشش می دهد.

سرمايه لازم براي ايجاد سامانه برق خورشيدي 5 كيلوواتي

در حال حاضر متوسط نرخ احداث هر کیلووات سامانه برق خورشیدي براي ظرفیت هاي پایین (زیر 100 کیلووات) معادل 55 میلیون ریال برآورد می شود. لذا هرینه احداث یک سامانه 5 کیلوواتی تقریبا معادل 275 میلیون ریال می باشد. احداث هر کیلووات پانل خورشیدي تقریبا فضایی معادل 10 مترمربع نیاز دارد و در محل نصب بارگذاري معادل 50 کیلوگرم در هرمربع خواهد داشت.

متوسط راندمان تولید انرژي سالانه در اصفهان، معادل 20 درصد است. بدین مفهوم که انرژي تولیدي سالانه هر کیلووات سامانه برق خورشیدي معادل 20 % در 8760 ساعت یک سال و برابر با 1752 کیلووات ساعت می باشد. درآمد سالانه حاصل از خرید تضمینی انرژي تولیدي هر کیلووات سامانه برق خورشیدي با نرخ 8000 ریال (نرخ مصوب سامانه هایی با ظرفیت 20 کیلووات) بالغ بر 14 میلیون ریال خواهد بود.لذا یک سامانه 5 کیلوواتی، سالانه متوسط معادل 70 میلیون ریال درآمد خواهد داشت. این درآمد هر دوماه یکبار پرداخت خواهد شد. لذا بازگشت اصل هزینه سرمایه گذاري در کمتر از چهار سال محقق خواهد شد.

قرارداد خرید تضمینی 20 ساله و با نرخ پایه مصوب منعقد خواهد شد. در 10 سال اول نرخ پایه ثابت و در 10 سال دوم نرخ پایه مشمول 30 % تعدیل خواهد شد. در هر دوره محاسبه صورت حساب پرداخت، ضریب تعدیل نرخ سازمان برنامه و بودجه اعمال خواهد شد.

سرمايه لازم براي ايجاد يك آبگرمكن خورشيدي و تاثير بر حذف آن

در حال حاضر براي تامين 200 ليتر آب گرم يك واحد با ميانگين 4 نفر ساكن در آن مجموعه نيازمند، متوسط 17.000.000 ريال سرمايه گذاري اوليه دارد.

                                   گزارش ميزان كاهش co2  و انرژي مصرفي براي نصب آبگرمكن خورشيدي

محاسبه میزان انرژی مورد نیاز برای گرم کردن ۲۰۰ لیتر آب از دمای ۱۰ درجه به دمای ۷۰ درجه سانتیگراد

با احتساب 50 لیتر آب گرم در یک روز برای هر نفر یک خانواده چهار نفره در روز به ۲۰۰ لیتر آب گرم نیاز دارند.

   200 Liters= 50 × 4

انرژی مورد نیازجهت گرمایش 200 لیتر آب در یک روز  :

Q=mc( t2-t1 ) » Q = ( 200×1000gr ) × 4.18 × ( 70-10 ) = 50,160,000 j/Day

میزان مصرف گاز برای گرم کردن ۲۰۰ لیتر آب گرم با اختلاف دمای ۶۰ درجه

1 m3 = 8600 Kcal = 36,000,000 j

راندمان آبگرمکن گازی مورد استفاده در ایران :

  1. 60% » 36,000,000×60%=21,600,000 j
  2. 70% » 36,000,000×70%=25,200,000 j

میزان گاز مصرفی در دو حالت قید شده :

50,160,000 ÷ 21,600,000 = 2.5 m3/day

50,160,000 ÷ 25,200,000 = 2 m3/day

با توجه به اینکه برای گرم کردن 200 لیتر آب در روز به 2 متر مکعب گاز نیاز است :

2m3 ×0.656=1.312kg/Day                                                                وزن متان سوخته شده جهت گرمایش 200 لیتر

میزان دی اکسید کربن تولید شده در صورت سوختن 2 متر مکعب ( 1/312 کیلوگرم ) متان :

تولید گاز دی اکسید کربن در یک روز برابر 3.7 كيلو گرم است. 

تولید سالانه گاز دی اکسید کربن به ازای استفاده از سیستم های حرارتی گاز سوز برای یک خانواده چهار نفره

3.7×365=1350.5 kgCo2/Day

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تجارب شهرهای جهان در ارتقای تولید برق از طریق نور خورشید

 

نام شهر

هدف

سیاست اجباری

سیاست تشویقی

سیاست هدایتی

اقدامات شهرداری

نمونه موفق در

هدف کلی

هدف بخشی

ضوابط شهرسازی

ضوابط ساختمانی

مالیات

استانداردها و الزامات

اعطای کمک‌هزینه سرمایه‌ای

اعطای کمک‌هزینه عملیاتی

سرمایه‌گذاری

وام و ضمانت کم‌بهره

اعطای اعتبار مالیاتی

معافیت یا تخفیف مالیاتی

اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی

آموزش

تهیه و خرید تجیهزات

سرمایه‌گذاری

تأسیسات

تبلیغات/ کاربری زمین

توافق‌های داوطلبانه

توکیو، ژاپن

*

*

 

*

 

*

 

 

 

 

 

 

*

 

*

*

 

 

 

کیپ تاون، آفریقای جنوبی

*

*

*

 

 

 

*

 

 

 

 

 

*

*

*

 

 

 

 

ناگپور، هند

*

*

 

*

 

*

 

 

 

 

*

*

*

*

 

*

 

*

*

آدلاید، استرالیا

*

*

 

 

 

 

*

 

 

 

 

 

*

 

*

*

 

*

 

لندن، انگلستان

*

*

*

*

 

*

 

 

 

 

 

 

*

 

 

 

 

 

 

فرایبورگ، آلمان

*

*

*

*

 

*

*

 

 

*

 

 

*

*

*

*

*

*

*

ماناواتو، نیوزیلند

*

*

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*

*

*

*

اسمالند، سوئد

*

*

 

*

 

 

*

 

 

 

 

 

*

 

*

 

*

*

*

مصدر سیتی، امارات متحد عربی

 

*

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*

 

*

*

*

*

 

ال هیه رو، اسپانیا

 

*

 

 

 

 

*

 

 

*

 

 

*

*

 

*

*

*

*

سامسو، دانمارک

 

*

 

 

 

 

*

 

 

*

 

 

*

*

 

*

 

*

 

گاسینگ، اتریش

 

*

 

 

 

*

 

 

 

 

 

 

*

*

*

*

*

*

 

گرینسبورگ، آمریکا

 

*

*

*

 

 

 

 

*

 

 

*

*

 

 

 

*

*

 

 

 

 

  1. توکیو، ژاپن

جمعیت شهر: 12.4 میلیون نفر

    1. سیاست‌های اجباری

1- تولیدکنندگان و توزیع کنندگان برق، شامل شرکت برق توکیو می‌بایست گزارش‌هایی را ارائه کنند که شامل موارد زیر باشد:

  • میزان انتشار دی‌اکسید کربن به ازای هر کیلووات ساعت برق تولیدی
  • مقدار هدف برای کاهش انتشار دی‌اکسید کربن
  • میزان انرژی تجدیدپذیر تولیدشده
  • برنامه‌های آتی برای تولید برق بیشتر از روش‌های نو همچون انرژی زیستی، آبی، بادی، خورشیدی و ....

اگر یکی از این شرکت‌ها چنین گزارشی را تهیه نکند، شهرداری توکیو آن شرکت را از فهرست شرکت‌های مشارکت کننده در برنامه تولید انرژی‌های نو حذف می‌کند؛ امری که اثرات مخربی بر منافع شرکت‌ها بر جای خواهد گذاشت.

2- اصلاحیه دستورالعمل امنیت زیست‌محیطی کلانشهر توکیو

این اصلاحیه که شامل اقداماتی است که برنامه «ساختمان‌های سبز» را تقویت می‌کند، در ژوئن 2008 توسط شهرداری توکیو ابلاغ گردید. هدف از این برنامه، ایجاد نظامی برای ارزیابی اجزای دوستدار محیط زیست واحدهای مسکونی است تا بر این اساس، قیمت آن‌ها در بازار بهبود یابد. مالکان واحدهای مسکونی با مساحت متوسط به بالا، ملزم خواهند بود که برنامه‌های حفاظت از محیط زیست را برای هر ساخت‌وساز جدید یا بازسازی ارائه نمایند. مالکان واحدهای آپارتمانی نیز می‌بایست در هر تبلیغی که برای فروش یا اجاره واحد مسکونی خود می‌کنند، عملکرد انرژی ساختمان را گزارش نمایند. افزون بر آن، فرایندی برای تشویق تمامی مالکان واحدهای مسکونی جهت ایجاد فناوری‌های انرژی تجدیدپذیر توسط شهرداری توکیو در حال بررسی است.

3- برنامه سقف انتشار دی‌اکسید کربن

این برنامه به این دلیل معرفی شد که در فاصله سال‌های 1990 تا 2006 میلادی، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای از ساختمان‌های تجاری بیش از 30 درصد افزایش یافت و به بیش از 20.6 متریک تن دی‌اکسیدکربن در سال 2006 رسید. این در حالی بود که میزان انتشار دی‌اکسید کربن صنایع 47 درصد کاهش یافت و به 5.2 متریک تن رسید. در نتیجه، شهرداری توکیو یک برنامه «سقف انتشار دی‌اکسید کربن» را در ژوئن 2008 میلادی تدوین نمود. بر اساس این برنامه هر ساختمان اداری و تجاری موظف بود میزان انتشار دی‌اکسید کربن خود را به مقداری کمتر از سقف تعیین‌شده برساند و در صورت فراتر رفتن از این سقف، ناچار بود از ظرفیت ساختمان‌هایی که کمتر از سقف انتشار دی‌اکسید کربن داشتند، خریداری نماید. بر این اساس، هر سازمان یا واحد تجاری که بیش از 60 تراژول گرما، برق و سوخت حمل‌ونقل در سال مصرف کند، ناچار به خرید ظرفیت سایر ساختمان‌هاست. در این طرح، کسب‌وکارهای بزرگ مجبور می‌شوند که با کسب‌وکارهای کوچک مبادله نمایند و ظرفیت آن‌ها را خریداری کنند. اولین دوره این طرح از سال 2010 تا 2017 اجرا شد و دومین دوره مابین سال‌های 2015 تا 2019 در حال اجراست. میزان انتشار سال پایه از متوسط سه سال اخیر محاسبه می‌شود و میزان سقف در اولین دوره اجرای طرح، 6 درصد کمتر از این میانگین خواهد بود. برای رسیدن به کاهش 25 درصدی انتشار دی‌اکسید کربن در سال 2030، نسبت به مقدار سال 2000 میلادی، میزان سقف در دوره دوم باید حدود 17 درصد باشد. یکی از راه‌حل‌های کسب‌وکارهای ملزم‌شده در این برنامه، آن است که به روش‌های سبز و پایدار اقدام به تولید برق تجدیدپذیر و حرارت سبز نمایند. عدم تبعیت از قوانین این برنامه، منجر به اعمال جریمه خواهد شد.

    1. سیاست‌های تشویقی
  • معرفی سیستم‌های تولید برق خورشیدی در تسهیلات عمومی شهری همراه با تلاش برای جذب سرمایه‌گذاری شهروندان، کسب‌وکارهای محلی و شرکت‌ها.
  • در مارس 2009 «انجمن خرید انرژی سبز» با هدف تغییر ساختار عرضه و تقاضای انرژی به کمک قدرت خرید شهرداری به عنوان یکی از مصرف‌کنندگان بزرگ انرژی تأسیس شد. در فاصله سه ماه از تأسیس این انجمن، بیش از 80 سازمان به آن پیوستند.
    1. سیاست‌های هدایتی

سمینارهای عمومی برای تشویق شهروندان و کسب‌وکارها برگزار شدند تا آن‌ها را در انتخاب تأمین‌کننده انرژی یاری نمایند. در این سمینارها به مخاطبان اطلاع داده می‌شد که هر یک از تأمین‌کنندگن تا چه میزان سرمایه‌گذاری برای تولید انرژی‌های تجدیدپذیر صورت داده‌اند تا عامل مؤثری در انتخاب آن‌ها باشد.

  1. ناگپور (هند)

جمعیت شهر: 2.1 میلیون نفر

    1. سیاست‌های اجباری
  • تمامی واحدهای مسکونی نوساز با مساحت زیربنای 1500 متر مربع یا بیشتر ملزم شدند که آبگرمکن‌های خورشیدی نصب نمایند. برای تشویق افراد به تبعیت از این قانون، 10 درصد تخفیف مالیاتی در نظر گرفته شد.
  • بازرسی از سیستم تأمین آب صورت گرفت تا تلفات مختلف آب را کاهش داده و در نتیجه منجر به کاهش نیاز الکتریکی پمپ‌ها شود.
    1. سیاست‌های هدایتی
  • در سال 2006 «مرکز منابع انرژی تجدیدپذیر» تأسیس شد تا گفتگو با اجتماعات محلی را تسهیل نموده و بروشورها و خبرنامه‌هایی را تهیه کنند تا به آموزش و گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر کمک نماید. این مرکز به صورت هدفمند در منطقه‌ای پرتردد مکان‌یابی شد تا در مسیر عبور و مرور بسیاری از شهروندان قرار گیرد.
  • کمپین‌های آگاهی‌بخشی مختلفی با استفاده از وسایل نقلیه متحرک طراحی شدند و در این جریان، بیش از 20 باشگاه انرژی در مدارس ایجاد شده و آموزش‌های مرتبط به دانش‌آموزان و معلمان داده شد.
  • در «روز ملی انرژی تجدیدپذیر»، شهرداری شهر ناگپور گردهمایی را ترتیب داد و دانش‌آموزان مدارس در رقابت‌هایی شرکت کردند. بنرها، پوسترها و برنامه‌های فرهنگی برای افزایش آگاهی شهروندان از محصولات مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر طراحی و در معرض عموم قرار گرفتند.
  • مؤسسات وابسته به شهرداری ناگپور میزگردی را درباره سیاست‌های مربوط به انرژی تجدیدپذیر برگزار نمود. همچنین یک کارگاه بین‌المللی با موضوع شبکه «اجتماعات مبتنی بر انرژی تجدیدپذیر» در ناگپور برگزار گردید. هدف از این کارگاه ایجاد بستری مشترک برای انتقال و آموزش تجارب سایر شهرها درباره انرژی‌های تجدیدپذیر و بحث درباره چگونگی تأمین مالی پروژه‌های مرتبط با انرژی‌های تجدیدپذیر بود.

 

 

  1. آدلاید (استرالیا)

جمعیت: 1.16 میلیون نفر

    1. سیاست‌های تشویقی
  • برنامه فوتوولتائیک ایجاد شد که بر اساس آن به ازای هر سیستم تولید برق از انرژی خورشیدی که در واحدهای مسکونی و کسب‌وکارهای کوچک نصب می‌گردید، حدود 800 دلار استرالیا به صورت نقدی به افراد پرداخت می‌شد.
  • به کسانی که سیستم آبگرمکن خورشیدی را جایگزین سیستم گرمایش برقی می‌کردند، 1284 دلار استرالیا (تا قبل از 3 فوریه 2009) و 801 دلار استرالیا (پس از 3 فوریه 2009) وجه نقد اعطا می‌گردید.

 

    1. سیاست‌های هدایتی
  • کمپین گسترده‌ای طراحی شد تا شهروندان را به استفاده از سیستم‌های انرژی سبز (با تأکید بر نصب سیستم‌های خورشیدی توسط واحدهای مسکونی و کسب‌وکارها) تشویق کند.
  • یک نمایشگر مجازی انرژی‌های تجدیدپذیر در تالار بزرگ موزه جنوب استرالیا نصب شد تا گستره‌ای از روش‌ها برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای را نشان دهد؛ روش‌هایی همچون استفاده از سلول‌های خورشیدی، آبگرمکن خورشیدی، استفاده از انرژی باد و ... . همچنین داده‌های روزمره مربوط به انرژی‌های تجدیدپذیر تولیدشده در جنوب استرالیا از طریق یک تارنمای تعاملی در اختیار شهروندان قرار می‌گرفت.
  • توسعه ظرفیت صنایع در تولید انرژی تجدیدپذیر تبدیل به یکی از اهداف شورای شهر شد:
    • شورای شهر تلاش نمود بخش خصوصی را برای تدبیر شیوه‌هایی که موانع استفاده از سیستم‌های آبگرمکن خورشیدی را کنار می‌زد، تشویق نماید.
  1. ال هیه رو (اسپانیا)

جمعیت: 10.000 نفر

    1. سیاست‌های تشویقی
  • دولت محلی یک یارانه مستقیم به ازای هر متر مربع سلول آبگرمکن خورشیدی ارائه نمود که بهره آن صفر تعریف شده بود. ضمنا دولت متعهد شد نصب و نگهداری از سلول‌های خورشیدی و منابع ذخیره آب گرم را خود بر عهده گیرد.
  • برای تأمین مالی کل پروژه، یک کنسرسیوم ایجاد شد که متشکل از دولت محلی، مؤسسه فناوری منطقه و تولیدکننده اصلی انرژی شهر تشکیل شد.
  • هر یک از ساکنان جزیره ال هیه رو مخیر شدند که با خرید سهام کنسرسیوم، در پروژه انرژی تجدیدپذیر شهر سهیم شوند.
    1. سیاست‌های هدایتی
  • برای افزایش پذیرش انرژی‌های خورشیدپذیر، تبلیغ، اطلاع‌رسانی و تبیین مفهوم و منافع این انرژی‌ها به نهادها و جوامع محلی ضرورت داشت؛ زیرا نقشی کلیدی در موفقیت پروژه ایفا می‌کرد. بنابراین، ابزارهای مختلف اطلاع‌رسانی شامل بروشور، انتشارات، تارنمای اینترنتی، DVD، کارگاه، سمینار و بازدیدهای فنی و کمپین‌های آگاهی‌افزایی در این راه به کار گرفته شدند.
  • جلسات تمرینی در آغاز سال 2005 ایجاد شدند تا شبکه محلی از متخصصان را ایجاد کنند؛ متخصصانی که مهارت کافی برای نصب و نگهداری از فناوری‌های مرتبط با انرژی‌های خورشیدی را دارا بودند.

 

نتایج

1-تدوین لایحه

پس از مطالعات این پژوهش، طرح تبدیل اصفهان به شهر خورشیدی و استفاده از انرژی آن از طرف مرکز پژوهش‌ها به کمیسیون عمران ارجاع شد تا با ارسال آن به شهرداری برای تدوین لایحه، مصوبه شورای اسلامی شهر دریافت گردد.

در نتیجه شهرداري موظف گردید ظرف مدت يك ماه، بسته سیاست‌های تشويقي، اجباري و فرهنگي متناسب با برنامه‌ها و اولويت‌هاي مندرج در برنامه اصفهان 1400 با هدف نهايي استفاده از انرژی خورشیدی و توسعه سالانه ظرفيت توليد معادل يك مگاوات در بخش برق خورشيدي وطرح پياده سازي 100000 خانه خورشيدي در بخش گرمايش خورشيدي را تهيه و به شورا ارائه نمايد؛ كه در آن مراحل اجراي طرح به صورت ساليانه و با اولويت درآمدزايي برای  شهروندان و شهرداري، پدافند غير عامل و تبديل اصفهان به شهر دوستدار محيط زيست رعايت شده باشد.

 سياست‌هاي اجباري

  1. شهرداري موظف است با توجه به مصوبه هيئت دولت مبني بر تامين معادل 20% انرژي مصرفي برق ساختمان هاي دولتي و نيمه دولتي از منابع تجديدپذير، كليه ساختمان ها و مراكز زير مجموعه خود را تا پايان سال 97 به اين سامانه تجهيز نمايد.

تبصره1: شهرداري مي بايست در بودجه پيشنهادي سال 1397، رديف بودجه خريد و تجهيز آبگرمكن خورشيدي و پنل هاي خورشيدي را منظور نمايد.

  1. شهرداري موظف است از ابتداي سال 97 برنامه ريزي هاي لازم را نسبت به ترغيب سرمايه گذاران و مشاركت كنندگان انجام پروژه هاي شهري در خصوص استفاده از انرژي هاي تجديدپذير اتخاذ نمايد و كليه پروژه هاي ساختماني سرمايه گذاري در زمان طراحي، عقد قرارداد، اجرا و تحويل گيري بر اساس اجراي پنل هاي خورشيدي و آبگرمكن هاي خورشيدي باشد.
  1. شهرداري موظف است از ابتداي سال 97 حداقل 50 % از ساختمان هاي تازه تاسیس خود را به عنوان نمونه جهت فرهنگ سازي و معرفی به شهروندان با رویکرد ساختمان سبز مجهز به انرژي هاي تجديد پذير نماید.
  1. شهرداري موظف است تا پایان سال 96 ، لایحه اي با محوریت تسهیل و بازنگري الزامات شهرسازي، آتشنشانی و سیما و منظر شهري در استفاده از انرژي خورشیدي در ساختمان شهري تهیه و تقدیم شورا نماید.
  2. شهرداري موظف است تا پایان سال 96 ، تمامی وظایف و فعالیت هاي مربوط به انرژي هاي تجدیدپذیر را در یک حوزه مدیریت متمرکز کند و گزارش فعالیت هاي انجام شده در حوزه مربوطه را هر سه ماه یک بار به شورا ارائه نماید.
  3. بسترسازي و ايجاد زير ساخت هاي لازم جهت صدور پروانه هاي ساختماني با الزام ارائه مدلسازي هاي انرژي در گروه هاي ساختماني (ج) و (د) و الصاق مدل هاي فوق به نقشه هاي طراحي و همچنين كنترل نقشه هاي طراحي معماري از لحاظ تطابق نقشه ها با اصول معماري اقليمي، خورشيدي و كنترل مباحث انرژي.
  4. شهرداري موظف است در كليه ساختمان هايي كه توسط شهرداري طراحي و اجرا مي شود كليه الزامات اجراي انرژي هاي تجديدپذير را منظور نمايد.

سياست تشويقي

  • با توجه تبصره 1 و 2 ماده 10-2-5 ضوابط و مقررات شهرسازي و ساختماني طرح بازنگري طرح تفصيلي شهر اصفهان مبني بر  الزام كاشت يك نهال مثمر و يا غير مثمر به ازاء هر واحد مسكوني و منوط صدور پايان كار به موارد فوق و همچنين الزام حداقل 20 درصد بارانداز يا محوطه باز كارگاه ها به فضاي سبز و درختكاري، شهرداري موظف است لايحه اي تنظيم نمايد كه با توجه به مشكل و معضل كم آبيدر شهر اصفهان، شهروندان مختار باشند به جاي كاشت درخت، نسبت به پياده سازي انرژي هاي تجديد پذير اقدام نمايند.
  • تشویق شهروندان سبزاندیش با ایجاد تسهیلات و مشوق هاي حمايتي
  • ايجاد زير ساخت هاي صدور "گواهی نامه سبز" به ساختمان ها و مجموعه هایی که درآن علاوه بر بهینه سازي مصارف از جنبه هاي مختلف انرژي هاي نوین، خاصه انرژِي خورشیدي استفاده می نمایند.
  • ارائه تسهیلات با همکاري و استفاده از پتانسیل هاي بانک هاي داخلی، خارجی و صندوق هاي سازمان هاي گوناگون جهت خرید و سرمایه گذاري در زمینه انرژي خورشیدي

سياست هاي فرهنگي

  • تهیه برنامه عملیاتی فرهنگ سازي و ترويج انرژي خورشیدي، از طریق ظرفیت هاي رسانه اي شهرداري
  • ارائه مشاوره رایگان به شهروندان نسبت به فواید و منفعت هاي اجراي طرح، نحوه انعقاد قرارداد با وزارت نیرو، محاسبه ارزش افزوده سرمایه گذاري در انرژي هاي خورشیدي
  • ارائه دوره هاي آموزشي به مهندسان، طراحان و حتي بهره برداران در جهت نحوه صحيح بهره گيري از انرژي هاي خورشيدي به دو صورت بهره گيري فعال و غيرفعال.

ايجاد زمينه هاي پياده سازي انرژي خورشيدي توسط صنايع آلاينده در شهر اصفهان در راستاي هدف توسعه مسئوليت هاي اجتماعي آنها

2-اقدامات

    1. اخذ مجوز احداث نيروگاه خورشيدي به ظرفيت 6 مگاوات در راستاي مصوبه هيئت وزيران مبني بر تامين 20% برق مصرفي ساختمان‌هاي دولتي از برق خورشيدي. لازم به ذكر است كه براي كاهش هزينه نگهداري و تعميرات، احداث نيروگاه تكليفي با هماهنگي شركت توزيع برق در يك محل تجميع و مجوز احداث نيروگاه بر روي سقف تالار سبزي سازمان ساماندهي مشاغل اخذ گرديد.
    2. اخذ مجوز كميسيون ماده 5 در خصوص الزام رعايت آبگرمكن‌هاي خورشيدي در ساختمان‌هاي "ج" و "د" و توصيه به نصب سلول‌هاي خورشيدي
    1.  برگزاری اولین رویدادشهر خورشیدی درفضای باز
    1. برگزاري رويداد وكلاس هاي آموزشي در سطح شهر و فرهنگسراها

3-تجارب(پیشنهادات)

1-3  نیروی متخصص انسانی

به دلیل تازه بودن فضای کار، شهرداری نیازمند جذب نیروهای متخصص و جوان بوده یا بایستی به آموزش نیروهای قدیمی خود اقدام کند.

2-3ساختار جدید سازمانی در شهرداری

ایجاد اداره ایی مجزا در حوزه انرژی های تجدیدپذیر در شهرداری برای تصمیم‌سازی و اجرای تخصصی قوانین جدید.

3-3 تجربه مشارکت با بخش خصوصی

بعد از مطالعه طرح، تشکیل کارگروه با حضور کارشناسان،  اعضا و مدیران فعلی و قبلی شهرداری و شورای شهر و فعالین سمن‌های محیط زیست از تجربه­های موفق این پژوهش بود. چه اینکه سابقه چنین مطالعه­ایی به این روش کمتر در مدیریت شهری انجام شده است.